Integraal overgenomen uit het Nederlands Dagblad, 29 april 2011.LONDEN - De recent verschenen Lewisbijbel krijgt kritiek van Lewisfans omdat de gebruikte vertaling sekseneutraal is. Het boek legt tegelijk een ander probleem bloot: de uit de hand gelopen adoratie van Clive Staples Lewis.
Auteur: Maurice Hoogendoorn nd.nl/geloof
De onlangs uitgekomen Lewisbijbel, die Bijbelgedeelten koppelt aan meditaties van de Britse apologeet, ontvangt stevige kritiek van C.S. Lewisadepten. De Engelse Bijbelvertaling die is gebruikt, is sekseneutraal; een woordkeuze die vrouwen niet uit- maar insluit. In plaats van ‘broeders’ wordt over ‘broeders en zusters’ gesproken.
Enkele wetenschappers die Lewis’ theologische werken hebben bestudeerd, vinden de vertaling in strijd met zijn gedachtegoed. Prof. Louis Markos, die Engels doceert aan de Houston Baptist University, stuurde zelfs een petitie rond onder academici om de uitgave tegen te houden; zonder succes. Volgens Markos suggereert de vertaling dat man en vrouw gelijk zijn. ‘Maar Lewis geloofde dat zij elkaar aanvullen, dat God hen heeft gemaakt met verschillende rollen en verantwoordelijkheden. Ze zijn gelijkwaardig, maar niet gelijk.’
dertiende apostel
De Lewisbijbel bevat 1568 pagina’s en is de zestigste bijbel die door uitgeverij HarperCollins is uitgegeven. De bijbel verschijnt waarschijnlijk niet in het Nederlands. Bij diverse Bijbelteksten staat een citaat van C.S. Lewis. Zo staat bij Genesis 3:1-13, over de verdrijving van Adam en Eva uit het paradijs: ‘Hij wilde liever een wereld met vrije wezens, met alle risico’s, dan een wereld van mensen die goed doen als machines omdat ze niet anders kunnen.’ Er zijn inmiddels zo’n 25.000 exemplaren van de Lewisbijbel over de toonbank gegaan.
Diverse religiewetenschappers wijzen erop dat de hetze die de Lewisbijbel in de Verenigde Staten ontketent, een probleem blootlegt. De Britse auteur is zo populair geworden de laatste jaren dat sommige evangelicale christenen van Lewis ‘de dertiende apostel’ willen maken, waarschuwde prof. Mary Stewart Van Leeuwen in het Amerikaanse tijdschrift Christianity Today. En Lewis is inderdaad populair: zijn Narniaboeken zijn verfilmd, Brieven uit de hel verscheen in toneelvorm, er worden nog steeds boeken van hem vertaald.
Evangelicale christenen steunen wel erg op Lewis, singaleert Princeton-promovendus Ryan Harper in de Huffington Post. In populaire evangelicale non-fictie verschijnt geen enkele naam, op Jezus en de apostel Paulus na, vaker dan die van C.S. Lewis, meent Harper. Pak er maar eens wat boeken bij: In alle redelijkheid, van Tim Keller, of Een kwestie van leven, van Nicky Gumbel. Ze staan vol met citaten van de Britse apologeet. De warme en precieze schrijfstijl, verweven met scherpzinnige humor, doet het blijkbaar goed in het Amerikaanse evangelicale milieu.
retorische talisman
Daarbij komt, volgens Harper, dat Lewis in zijn tijd al waarschuwde tegen een aantal ‘ismes’: atheïsme, humanisme, subjectivisme en moreel relativisme. Vooral zijn zorg over het verlies van een centrale, objectieve waarde - een standaard, een autoriteit - is in de huidige postmoderne samenleving actueler dan ooit en wordt gedeeld door veel evangelicale Amerikanen.
Maar de adoratie van Lewis is te ver gegaan, vindt Harper. ‘Evangelicalen hebben een ongezonde verslaving ontwikkeld voor Lewis’ argumenten. Die gebruiken ze als een retorische talisman.’
Het gevolg daarvan is volgens hem een vernauwde blik van het evangelicale intellectuele leven. Lewis’ gedachten zijn de maatstaf geworden voor de bestudering van ander werk. Zijn eigen werken worden niet meer kritisch bekeken. Daarnaast vindt de verbinding van evangelicalen met de wereld, de cultuur - waarop ze volgens hem zo trots zijn - niet meer direct plaats, maar uit tweede hand. Lezen en begrijpen wat Lewis zegt over een bepaald onderwerp is de verbinding met de cultuur geworden. ‘Maar iedere generatie moet zijn eigen boeken schrijven.’
Volgens Harper wordt het tijd dat evangelicale christenen ‘uit Lewis’ kleerkast stappen’. De 21e eeuw roept volgens hem nieuwe vragen op, die Lewis niet heeft behandeld. ‘Juist evangelicalen moeten begrijpen dat geen mens hen voor eeuwig kan voeden. Of, als zo iemand heeft geleefd, dan is zijn naam niet C.S. Lewis.’
auteur: Maurice Hoogendoorn
5 reacties:
Even ter aanvulling.
Onlangs twitterde Cees Dekker een link naar een artikel met de opmerking: Wat vond C.S. Lewis van evolutie en intelligent design: http://j.mp/m5nbO1
Mijn spontane reactie via twitter was als volgt: Eigenlijk zou bij elk denkbaar menselijk probleem de vraag gesteld moeten worden: wat dacht en schreef C.S. Lewis daar nu over.
Gezien het ND-krantenartikel misschien een wat eenzijdig en overtrokken Tweet, maar weerleg het maar eens... :-)
I like your comments, Paul.
We all know what the bottom line issues are.
Dat we tijdens het nadenken woorden/boeken van andere raadplegen doet daar niets vanaf.
..eh...of is dit nu ook eenzijdig en overtrokken? ;-)
Hé, hier nog “de grote scheiding” in mijn "kleren"kast.
sinds wanneer is C.S. Lewis evangelicaal in de hedendaags-Amerikaanse manier? Lewis geloofde helemaal niet in een onfeilbare op alle vlakken letterlijke bijbel (lees zijn gedachten bij de psalmen. Hij verwierp de verzoeningstheologie van de plaatsvervangende straf (het verhaal van Edmund, Aslan en de heks is pure lospirijs/Christus victor verzoening!) hij was waarschijnlijk redelijk highchurch en liturgisch, had heel vage ideëen over de hel en geloofde op zijn manier zelfs een beetje in het vagevuur. en hij was inderdaad zeker geen zeven dagen creationist..
Interessante kerel en geloofsheld, maar ik zou hem geen toonbeeld van evangelicalisme noemen. Dat
Wat die verzoeningtheologiën betreft, het verschil is onder andere aan wie de dood van Jezus een betaling is. Bij de plaatsvervangende straf wordt verzoening bereikt doordat Jezus in onze plaats de straf van God ontvangt, en Jezus betaalt zijn leven dus aan God zelf. Bij losprijs geeft Jezus zichzelf in onze plaats aan het kwaad/de dood/de zonde die ons gevangen houdt, overwint die dan. De betaling gebeurt dus aan de 'andere kant' (de witte heks dus in Narnia)
Bij een subjectieve verzoeningstheorie of een voorbeeldmodel doet Jezus zijn offer om ons te bewegen tot bekering, en kan je stellen dat het offer aan de mens gedaan werd.
De vraag is hier hoe je het probleem van de zonde wil framen, want dat bepaalt hoe er verzoening (of hereninging, at-one-ment) gebeurt. Is het probleem de zonde zelf die over de wereld ligt, of God die niet kan vergeven, of de mens die zich niet kan bekeren? Andere problemen geven andere oplossingen, maar op zich zou elk van deze mogelijkheden ingelezen kunnen worden in teksten waar simpelweg staat dat Jezus voor onze zonden stierf...
@Bram, bedankt voor wat uitgebreider reageren. Ik moet verstek laten gaan om er nu uitgebreider op door te filosoferen.
Wat Lewis betreft, herken ik het omarmen van hem door Amerikaanse evangelicals.
Over de verschillende verzoeningstheorieën gaan we het hopelijk nog eens hebben.
Een reactie plaatsen