Rome en Reformatie - Oecumene van het Hart

Publicatie 19 juni 2010 - © Nederlands Dagblad.
door Gerard de Korte

Op een donderdag in mei, presenteerden dr. Willem Ouweneel en ik in de Utrechtse Domkerk ons boek over de relatie tussen Rome en de Reformatie.
Het eerste exemplaar werd door uitgever Henk Medema overhandigd aan ds. Arie van der Veer, jarenlang voorzitter van de Evangelische Omroep en nu nog steeds actief in het mediapastoraat. Zijn televisieprogramma wordt iedere zondagmorgen door enkele honderdduizenden mensen bekeken. Dominee van der Veer is bekend geworden door zijn spreken over een ‘oecumene van het hart’. Dat is een meerduidige uitdrukking. Het gaat om een oecumene van de liefde, maar ook om een oecumene waarin mensen zich niet verliezen in bijzaken, maar zich richten op het hart van het evangelie: Gods liefde in de levende Christus.

Enkele jaren geleden ontmoette ik Henk Medema. Hij hoopte op een oecumenische gesprek en bracht mij in contact met de bekende evangelische hoogleraar Willem Ouweneel. De ontmoetingen verliepen in een open en vriendschappelijke sfeer.

Al snel ontstond er het plan om te komen tot een boek. Een dialoog tussen een theoloog uit de evangelische wereld en een rooms- katholieke bisschop. In het afgelopen jaar hebben wij aan het boek gewerkt. In een milde en verzoeningsgezinde sfeer hebben wij elkaar geschreven. In ons boek beginnen wij met datgene wat ons als christenen verbindt. Vervolgens bespreken wij ook de theologische verschillen. Het gaat dan met name om onze visie op de kerk, de ambten, de sacramenten, Maria en de andere heiligen.

Verschillen
Ondanks al deze verschillen hebben dr. Ouweneel en ik gezocht naar een hartelijke oecumene. Het gaat om een dialoog van gelovigen die elkaar herkennen en erkennen als broeders in Christus en elkaar vinden in het belijden van Gods vergevende liefde in Christus.

Een week later was ik forumlid tijdens de studiedagen van predikanten binnen de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) in Dalfsen. Voor mij vormde het een boeiend teken van groeiende oecumene dat ik als rooms- katholiek bisschop voor dit forum was uitgenodigd. De Romana als brede volkskerk en deze kleine keuzekerk zijn twee geloofsgemeenschappen met een verschillend karakter. Maar veel problemen zijn wederzijds herkenbaar.

Wij hadden een dialoog over de snelle veranderingen in kerk en samenleving. Rooms-katholieken en vrijgemaakt-gereformeerden worstelen gezamenlijk met de vraag hoe wij de rijkdom van Schrift en traditie kunnen doorgeven aan de nieuwe generaties.

In dat kader is het ontzettend belangrijk te laten zien dat de verbondenheid met Christus ook werkelijk het verschil maakt. Het is eigenlijk de vraag naar levensheiliging, naar werkelijk christelijk leven. Zien mensen nog aan onze wijze van leven dat wij van Christus zijn?

Alleen als wij als christenen in daad en woord de relevantie van ons geloof in beeld kunnen brengen, zullen nieuwe mensen met ons mee willen gaan doen.

Begin juni was ik te gast bij christelijke studentenverenigingen in de stad Groningen. Ik was uitgenodigd om te spreken over het manifest ‘Wij kiezen voor eenheid’ dat vorig jaar is verschenen. In Nederland is de Romana al vele jaren lid van de Raad van Kerken. Maar de Raad omvat niet alle christenen.

Meerdere orthodox protestantse kerken en evangelische groepen zijn geen lid van deze raad. In die zin was ik heel gelukkig met bovengenoemd manifest, dat door rechtzinnig protestantse en evangelische, kerkelijke leiders mede is onderschreven.

Ik zie het manifest als een nieuwe vorm van oecumene, juist met representanten van vitaal christendom. Het werd in Groningen een boeiende en levendige avond. Dankbaar ging ik naar huis na de ontmoeting met jonge enthousiaste christenen.

Veel bereikt
Een nieuw boek, een forum en een studentenontmoeting. Drie afspraken uit mijn agenda van de afgelopen maand. Drie oecumenische ontmoetingen. Voor mij was het zonder meer oecumene van het hart. Er is al veel bereikt.

Wij noemen elkaar geen ketters en papen meer. Maar er moet nog veel gebeuren. Een volledige gemeenschap staat nog ‘uit’ en vormt toekomstmuziek.

Er zijn nog steeds aanzienlijke theologische verschillen. In ons boek hebben Ouweneel en ik die ook niet willen verdoezelen.

Maar naast een indringende theologische dialoog is ook een toenadering van subculturen ontzettend belangrijk. In de praktijk zijn de nestgeurverschillen minstens even belemmerend voor de eenheid als de theologische verschillen. De uitspraak van de naam van Christus en het volume van het orgelspel op zondagochtend blijven, om maar wat te noemen, culturele barrières. Maar die mogen onze oecumenische inzet niet verlammen. Juist nu wij leven in een seculiere meerderheidscultuur is het extra belangrijk dat alle Christusbelijders elkaar herkennen en erkennen.

Gezamenlijk zijn wij geroepen om mensen voor Christus te winnen. De Geest van God kan ons ook voor het werk van de oecumene enthousiast maken.

Opdat de naam en het evangelie van Jezus Christus in onze cultuur een bron van leven mag zijn en blijven.

Mgr. dr. G.J.N. De Korte is bisschop van Groningen – Leeuwarden.